විවාහයක වලංගුභාවය තීරණය කිරීමට පරිපාලන නිලධාරීන්ට බලයක් නැත. අභියාචනාධිකරණයෙන් ඓතිහාසික තීන්දුවක්.

රාජ්‍ය ආයතනවල පරිපාලන කටයුතුවලදී මහජනතාව මුහුණ දෙන අත්තනෝමතික නිලධාරීවාදී බාධාවන් සම්පූර්ණයෙන්ම නිෂ්ප්‍රභ කරමින් අභියාචනාධිකරණය විසින් සුවිශේෂී සහ ඓතිහාසික තීන්දුවක් ලබා දී තිබේ. ඒ අනුව, ඉදිරිපත් කරනු ලබන විවාහ සහතිකයක වලංගුභාවය හෝ නීත්‍යානුකූලභාවය ප්‍රශ්න කිරීමට ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරුන් ඇතුළු කිසිදු පරිපාලන හෝ රාජ්‍ය නිලධාරියෙකුට නෛතික බලයක් නොමැති බව අධිකරණය අවධාරණය කරයි.

යම් විවාහයක් වලංගුද, අවලංගුද නැතිනම් දික්කසාදයකින් කෙළවර වී තිබේද යන්න තීරණය කිරීමේ පරම සහ සුවිශේෂී බලය පවතින්නේ නිසි බලයලත් පවුල් අධිකරණයකට (Family Court) පමණක් බව මෙම තීන්දුවේ දැක්වේ.

📌 නඩු තීන්දුවේ ප්‍රධාන කරුණු.

විවාහ සහතිකය ප්‍රමාණවත් සාක්ෂියකි: විවාහ රෙජිස්ට්‍රාර් ආඥාපනතේ 52 වැනි වගන්තියට අනුව, ඕනෑම පරිපාලන කටයුත්තකදී විවාහ සහතිකය ඉදිරිපත් කිරීම විවාහය පවතින බවට ඇති ප්‍රබලම සහ ප්‍රමාණවත් සාක්ෂියයි.

අධිකරණ බලයට අත තැබිය නොහැක: විවාහයක නීත්‍යානුකූලභාවය පිළිබඳ අවසන් තීන්දුවක් දිය හැක්කේ අධිකරණයකට පමණි. අධිකරණ නියෝගයක් නොමැතිව එය ප්‍රශ්න කිරීමට රාජ්‍ය නිලධාරීන්ට අයිතියක් නැත.

රාජ්‍ය නිලධාරීන්ගේ සීමාව: සිවිල් පුරවැසියන්ගේ විවාහ ජීවිතයේ නීතිමය ස්වභාවය විග්‍රහ කිරීමට පරිපාලන නිලධාරීන්ට බලයක් නොමැති අතර, එවැනි ක්‍රියා නීති විරෝධී වේ.

නඩුවේ පසුබිම.

මෙම සුවිශේෂී නීතිමය ප්‍රකාශනය සිදු කෙරුණේ ගලෙන්බිඳුණුවැව ප්‍රදේශයේ පුද්ගලයෙකු විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද C.A. (Writ) Application No: 0542/2025 දරන රීට් පෙත්සම විභාග කරමිනි.

පෙත්සම්කරු වූ අශීල දිනේෂ් විජයසුන්දර රණසිංහ මහතා, තම පියාට අයත්ව තිබූ රජයේ ඉඩමක බදු අයිතිය තමන් වෙත ලබා ගැනීමට ගිය අවස්ථාවේදී ගලෙන්බිඳුණුවැව ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරයා ඇතුළු ඉඩම් බලධාරීන් ඊට බාධා කර තිබුණි. බලධාරීන් තර්ක කර තිබුණේ පෙත්සම්කරුගේ පියා (රණසිංහ විජයසුන්දර) සහ මව (ශ්‍රියාලතා මැණිකේ) අතර පැවති විවාහය වලංගු නොවන බවයි. පියාගේ පෙර විවාහය නීත්‍යානුකූලව අහෝසි කර ඇති බවට සාක්ෂි නොමැති නිසා දෙවන විවාහය පිළිගත නොහැකි බව පවසමින් ඔවුහු ඉඩම් බදු හිමිකම ප්‍රතික්ෂේප කළහ.

මෙම අසාධාරණ තීරණයට එරෙහිව පෙත්සම්කරු විසින් ගලෙන්බිඳුණුවැව ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරයා, අනුරාධපුර අන්තර් පළාත් ඉඩම් කොමසාරිස්වරයා සහ ඉඩම් කොමසාරිස් ජනරාල්වරයා ඇතුළු පිරිසකට එරෙහිව අභියාචනාධිකරණය හමුවේ නඩු පවරන ලදී.

විනිසුරු ධම්මික ගණේපොල සහ විනිසුරු ආදිත්‍ය පටබැඳිගේ යන මහත්වරුන්ගෙන් සැදුම්ලත් අභියාචනාධිකරණ විනිසුරු මඩුල්ල හමුවේ මෙම පෙත්සම විභාගයට ගැනුණි.

එහිදී විනිසුරු මඩුල්ල බලධාරීන්ගේ පරිපාලනමය පරස්පරතාව දැඩි ලෙස හෙළා දුටුවේය. මීට පෙර එම ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය විසින්ම ශ්‍රියාලතා මැණිකේ මහත්මියගේ විශ්‍රාම වැටුප් ප්‍රතිලාභ ලබාදීම සඳහා මෙම විවාහය නීත්‍යානුකූල ලෙස පිළිගෙන තිබුණි. එවැනි පසුබිමක, ඉඩම් ප්‍රදානය කිරීමේදී පමණක් විවාහ සහතිකය ප්‍රශ්න කිරීම බරපතළ පරස්පර විරෝධී ක්‍රියාවක් බව අධිකරණය පෙන්වා දුන්නේය.

“විවාහ සහතිකයක් මඟින් තහවුරු වන විවාහයක්, නිසි අධිකරණ තීන්දුවකින් අවලංගු කරන තෙක් එය නීතිය ඉදිරියේ වලංගු විවාහයක් ලෙසම සැලකිය යුතුය. අධිකරණ නියෝගයකින් තොරව එම සහතිකයේ වලංගුභාවය සැක කිරීමට හෝ ඒ මත පදනම්ව පරිපාලනමය තීරණ ගැනීමට නිලධාරීන්ට බලයක් නැත.” – අභියාචනාධිකරණය

ඒ අනුව, ඉඩම් බලධාරීන් විසින් පෙත්සම්කරුට එරෙහිව ගෙන තිබූ තීරණ සියල්ල බලශුන්‍ය (Void) කිරීමට අභියාචනාධිකරණය නියෝග කළේය. එමෙන්ම, විවාහයේ වලංගුභාවය පිළිබඳව අනවශ්‍ය ලෙස ප්‍රශ්න කිරීමෙන් වැළකී, ස්වභාවික යුක්ති ධර්මයට අනුකූලව අදාළ ඉඩම් බදු අයදුම්පත්‍රය සම්බන්ධයෙන් වහාම නැවත විධිමත් පරීක්ෂණයක් පවත්වන ලෙස බලධාරීන්ට නියෝග කෙරුණි.

රාජ්‍ය ආයතන කරා විවිධ අවශ්‍යතා සඳහා යන සාමාන්‍ය මහජනතාවට, ඇතැම් නිලධාරීන්ගේ නීති විරෝධී සහ හිතුවක්කාරී නීති අර්ථකථන නිසා සිදුවන හිරිහැර වැළැක්වීමට මෙම නඩු තීන්දුව ඉතාම වටිනා පූර්වාදර්ශයකි. තමන් සතු සිවිල් අයිතිවාසිකම් සහ නීතිමය රැකවරණය පිළිබඳව මෙරට පොදු ජනතාව වඩ වඩාත් දැනුවත් විය යුතු බව නීති ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයෝ පෙන්වා දෙති.