නීතීඥ ඝාතනය වෘත්තීය අනතුරු ඇඟවීමක්ද ? ආරක්ෂාවට වඩා අවශ්‍ය ප්‍රතිපත්තිමය ශෝධනයයි.

නීතීඥ බුද්ධික මල්ලවආරච්චි මහතා සහ ඔහුගේ 42 හැවිරිදි බිරිඳ ඝාතනය කිරීමත් සමඟ මෙරට නීති ක්ෂේත්‍රය දැඩි කම්පනයකට මෙන්ම විමතියකට පත්ව ඇත. සංවිධානාත්මක අපරාධ නඩු සඳහා පෙනී සිටීම මෙම ඝාතනයට හේතුවක්ද යන්න පිළිබඳව පොලිස් පරීක්ෂණ ක්‍රියාත්මක වන අතර, මේ සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා කිරීමට දීර්ඝ කාලයකට පසු සියලුම නීතීඥවරුන්ගේ විශේෂ රැස්වීමක් අද (15) දින කැඳවා තිබේ.

මෙම සිදුවීමත් සමඟ නීතීඥවරුන් තමන්ට ආරක්ෂාව අවශ්‍ය බවට හඬක් නගමින් සිටියද, දැන් නැගී එන ප්‍රධානතම ප්‍රශ්නය වන්නේ ආරක්ෂාව යනු පිස්තෝලද ? නැතහොත් වෘත්තීය ප්‍රතිපත්තියද? යන්නයි.

වෘත්තීය මට්ටම සහ පාතාල සබඳතා.
වර්තමානයේ ඇතැම් නීතීඥ-නීතීඥවරියන් පාතාල සාමාජිකයින් සමඟ වෘත්තීය සීමාවන් ඉක්මවා ගිය සමීප සබඳතා පවත්වන බවට ප්‍රබල සාක්ෂි පවතී. ඕනෑම අපරාධකරුවෙකු වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමේ අයිතිය (Right to Legal Representation) මූලික නීතිමය සම්මතයකි. අපරාධකරුවෙකු හොඳ ද නරක ද යන්න තීරණය කරන්නේ සමාජය හෝ නීතීඥයා නොව අධිකරණයයි.

නමුත් ගැටලුව නිර්මාණය වන්නේ නීතීඥයෙකු වෘත්තීයමය තත්ත්වයෙන් එහා ගොස් ‘අපරාධ සහායකයෙකු’ බවට පත්වූ විටය. කවුරුත් යෝජනා නොකරන කටුක විසඳුම් කිහිපයක් මේ සදහා ඇති අතර නීති ක්ෂේත්‍රය පිරිසිදු කිරීමට නම් මතුපිටින් පෙනෙන ආරක්ෂක පියවරවලට වඩා ගැඹුරු ප්‍රතිසංස්කරණ අවශ්‍ය බව විද්වත් මතයයි. ඒ සඳහා පහත යෝජනා ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය:

ගනුදෙනු වල විනිවිදභාවය: සේවාදායකයාට ලදුපත් දීමේ ක්‍රමවේදයක් (Transparency in billing) ආරම්භ කිරීම.
වංචනික ක්‍රියා නැවැත්වීම: ඇප ලබාගැනීම සඳහා ඉදිරිපත් කරන කූඨ ලේඛන, හොර ඔප්පු සහ ව්‍යාජ වෛද්‍ය වාර්තා සකස් කිරීම නතර කිරීම.
ධනය උපයා ගැනීම පිළිබඳ විමර්ශන: කෙටි කලකින් සුපිරි නිවාස, සුඛෝපභෝගී වාහන (SUV) මිලදී ගන්නා ක්ෂණික සල්ලිකාර නීතීඥයින්ගේ ආදායම් මාර්ග සහ බදු අනුකූලතාව (Tax compliance) පරීක්ෂා කිරීම.

වෙඩි නොකා නඩුවක් මෙහෙයවන්නේ කෙසේද ? නීතීඥයෙකු තමන්ගේ ජීවිතය අවදානමට ලක් කර නොගෙන වෘත්තියේ යෙදීමට නම් පිළිපැදිය යුතු මූලික වෘත්තීය ධර්මතාවන් කිහිපයකි:

සෑම විටම සේවාදායකයා සහ තමා අතර වෘත්තීය දුරස්ථභාවය පවත්වා ගැනීම.
පොලිසිය හෝ විනිසුරුවරුන් සමඟ නිල නොවන සන්නිවේදනයෙන් වැළකී සිටීම.
ලබාගන්නා සෑම ගෙවීමක් සහ උපදෙසක්ම ලේඛනගත කිරීම.
පුද්ගලික ආරක්ෂක කල්ලි (Private militias) වෙනුවට නීතීඥ සංගමයේ ආරක්ෂක ප්‍රොටෝකෝල ශක්තිමත් කිරීම.

වර්තමාන ශ්‍රී ලංකාවේ නීති සේවයට අවශ්‍ය වන්නේ ගිනි අවි හෝ ආරක්ෂක නිලධාරීන් නොව, බිඳ වැටී ඇති වෘත්තීය ගරුත්වය සහ සදාචාරාත්මක මඟපෙන්වීම (Ethical Guidance) නැවත ස්ථාපිත කර ගැනීමයි. නිසි වෘත්තීය ධර්මතාවයක් ඇති කිරීමට සියළුම නීතී වෘත්තිකයන් ඒකරාශී විය යුතුයි.